Dlaczego we Francji pije się koktajle przed posiłkiem, a w Hiszpanii zwykle po nim

Są zwyczaje, które łatwiej zrozumieć przy stole niż w książkach. We Francji zamówienie koktajlu przed posiłkiem może być zupełnie naturalnym gestem: gin z tonikiem, Moscow Mule, Spritz lub mały drink służą zaostrzeniu apetytu, towarzyszą kilku drobnym przekąskom i rozpoczynają posiłek. W Hiszpanii natomiast ten sam drink kojarzy się raczej z czasem po posiłku, wieczorem albo początkiem bardziej swobodnej części obiadu lub kolacji.

Nie chodzi o to, że w jednym kraju pije się „lepiej” niż w drugim. Po prostu alkohol zajmuje różne miejsce w rytuale kulinarnym.

We Francji apéritif, czyli po prostu apéro, to znacznie więcej niż drink przed posiłkiem. To chwila spotkania. Pije się go przed obiadem lub kolacją, często z czymś słonym do przegryzienia; służy zarówno do rozpoczęcia rozmowy, jak i zaostrzenia apetytu.

Samo słowo apéritif wiąże się z ideą „otwierania”. Tradycyjnie kojarzono je z napojami wytrawnymi, gorzkimi lub aromatycznymi: wermutem, pastisem, kirem, szampanem, winami wzmacnianymi lub lekkimi koktajlami. Z czasem repertuar się poszerzył i dziś mogą się w nim znaleźć także drinki z ginem, wódką, gorzkim likierem, cytrusami lub bąbelkami.

Kluczowa jest pora. Koktajl nie pojawia się koniecznie na zakończenie posiłku, lecz jako wstęp. Nie zamyka spotkania, lecz je rozpoczyna.

Hiszpania również ma bardzo silną kulturę aperitifu. Wystarczy pomyśleć o wermucie, małym piwie przed obiadem, winie fino, manzanilli, oliwkach, ziemniaczanych przekąskach, gildas lub tapas w porze obiadowej. Hiszpański aperitif nie jest gorszy ani uboższy — po prostu wygląda inaczej.

Różnica polega na tym, że dla wielu Hiszpanów mocne alkohole i drinki nie są tak mocno związane z porą przed posiłkiem. Gin z tonikiem, whisky z lodem, rum z colą lub koktajl z wódką kojarzą się raczej z popołudniem, wieczorem, długim biesiadowaniem po posiłku lub drinkiem po kolacji.

Dlatego we Francji wypicie koktajlu przed kolacją uchodzi za coś normalnego, a nawet eleganckiego. W Hiszpanii natomiast częściej odbiera się to jako gest związany ze świętowaniem lub wieczornym wyjściem, nietypowy przed posiłkiem.

Aby zrozumieć tę różnicę, warto przyjrzeć się jednej z wielkich hiszpańskich instytucji: biesiadowaniu po posiłku, czyli sobremesie. W Hiszpanii posiłek nie zawsze kończy się w chwili, gdy ze stołu zostają zabrane talerze. Potem pojawiają się kawa, rozmowa, a czasem likier, brandy, pacharán, orujo lub większy drink (gin z tonikiem, whisky z lodem, rum z colą), który pozwala rozmawiać dalej bez wstawania od stołu.

Ten końcowy etap pełni funkcję podobną do francuskiego apéro, ale przypada po posiłku. Jeśli apéro tworzy nastrój przed jedzeniem, sobremesa przedłuża spotkanie po nim.

Na tym polega jedna z kluczowych różnic kulturowych: we Francji drink może służyć do rozpoczęcia wieczoru, a w Hiszpanii często do jego przedłużenia.

W Europie nie ma jednego zwyczaju. Włochy, na przykład, podobnie jak Francja mają bardzo silną kulturę aperitifu, z napojami takimi jak Spritz, Negroni, Campari czy wermut przed kolacją. W innych krajach wina wzmacniane, likiery ziołowe lub destylaty częściej pojawiają się pod koniec posiłku.

Warto też nie wyolbrzymiać różnic między krajami. We Francji pije się digestify po posiłku, tak jak w Hiszpanii aperitif przed posiłkiem. W obu krajach zwyczaje znacznie się różnią w zależności od wieku, regionu, rodzaju posiłku i kontekstu: rodzinny obiad to nie to samo co kolacja w restauracji, a letni taras — co formalna uroczystość.

Można jednak dostrzec pewną tendencję: we Francji i we Włoszech koktajl przed posiłkiem stał się bardziej powszechny, podczas gdy w Hiszpanii mocne drinki tradycyjnie częściej pojawiały się po posiłku, podczas biesiadowania po jedzeniu lub wieczornych wyjść.

Z punktu widzenia zdrowia nie należy traktować tej kwestii jak rywalizacji. Koktajl z alkoholem wysokoprocentowym nadal jest napojem alkoholowym, niezależnie od tego, czy pije się go przed posiłkiem, czy po nim. Im wyższa zawartość alkoholu, większa ilość i częstsze picie, tym mniej niewinne jest takie zachowanie.

Trzeba jednak przyznać, że pora może wpływać na to, jak organizm toleruje alkohol. Picie mocnego alkoholu na pusty żołądek może przyspieszyć jego wchłanianie i sprawić, że upojenie pojawi się gwałtowniej. Picie go do posiłku lub po jedzeniu może złagodzić ten efekt, ale nie czyni z tego zdrowego nawyku.

Najważniejsze różnice dotyczą nie tylko pory, lecz także ilości, tempa picia, przekąsek i kontekstu. Krótki koktajl z lodem i czymś do przegryzienia to nie to samo co kilka drinków wypitych jeden po drugim przed kolacją. Podobnie mały kieliszek likieru po posiłku to nie to samo co przeciągające się biesiadowanie bez umiaru, podczas którego drink przestaje towarzyszyć rozmowie i zaczyna zajmować zbyt wiele miejsca.

Zwyczaje kulinarne, podobnie jak niemal wszystko, co dzieje się wokół stołu, zależą od tego, gdzie się wychowałeś, o której godzinie jada się kolację w twoim domu i co wydaje ci się „normalne”, choć nie bardzo wiesz dlaczego. Dla Francuza koktajl przed kolacją może być naturalnym sposobem na rozpoczęcie wieczoru. Dla Hiszpana ten sam gin z tonikiem zwykle bardziej pasuje do biesiadowania po posiłku, wieczoru lub długiego drinka po kawie.

Na tym właśnie polega urok obserwowania, jak jedzą i piją inni: można odkryć, że kolejność zdarzeń również opowiada pewną historię. Francja umieszcza przyjemność na wstępie, przy apéro; Hiszpania przedłuża ją na koniec, podczas sobremesy. Zmienia się pora, ale nie to, co najważniejsze: ostatecznie nie chodzi o to, czy drink pojawia się przed posiłkiem, czy po nim, lecz o to, by służył temu samemu — wspólnemu siedzeniu, dzieleniu się i czerpaniu przyjemności.