Jajka faszerowane, jajka mimosa i deviled eggs: czy to to samo, czy może przez całe życie myliliśmy te przepisy?
Niewiele dyskusji wydaje się bardziej niewinnych niż ta o jajkach na twardo. Dopóki ktoś nie postawi na stole półmiska i nie zacznie się doprecyzowywanie: „To są jajka faszerowane”, „Nie, to jajka mimosa”, „A w Stanach Zjednoczonych nazywają je deviled eggs (jajkami diabelskimi)”. I wtedy przekąska przestaje być przekąską, a zamienia się w seminarium.
Prawda jest mniej zawiła, ale ciekawsza: wszystkie należą do tej samej rodziny, choć nie są dokładnie tym samym. Łączy je podstawowy pomysł: ugotować jajka, przekroić je, wyjąć żółtka, wymieszać je z czymś smacznym i włożyć z powrotem do białek. Każda nazwa opowiada jednak inną historię.
Jajka faszerowane: duża rodzina
„Jajka faszerowane” to pojęcie ogólne. Obejmuje niemal każde jajko na twardo, z którego wyjęto żółtko, a następnie ponownie je nadziano. W Hiszpanii najczęściej na myśl przychodzi domowa wersja: żółtko, tuńczyk, majonez, czasem smażony pomidor, papryka, surimi lub cokolwiek akurat znajdzie się w lodówce. To danie na lato, Boże Narodzenie i zimny bufet, a także takie, które przygotowuje mama niepytająca, czy chcesz jedno, bo już nałożyła ci trzy.
Nie ma jednej kanonicznej receptury. I właśnie w tym tkwi ich urok. Mogą być podawane na zimno, panierowane, z sosem, owocami morza lub prostym nadzieniem ze składników ze spiżarni. Jajka faszerowane nie trzymają się kurczowo jednego przepisu: przetrwały, bo można do nich dodać niemal wszystko.
Podstawowy przepis na jajka faszerowane:
Ugotuj 6 jajek, ostudź je, obierz i przekrój na pół. Wyjmij żółtka i wymieszaj je z 1 puszką odsączonego tuńczyka, 2 lub 3 łyżkami majonezu, łyżką smażonego pomidora i solą. Napełnij białka farszem i udekoruj czerwoną papryką, oliwką lub startym żółtkiem.
Jajka mimosa: najdelikatniejsza wersja francuska
Jajka mimosa, czyli œufs mimosa, to bardziej konkretna odmiana. Przygotowuje się je z jajek na twardo i żółtek wymieszanych z majonezem, choć w niektórych bardziej wyrafinowanych wersjach tę bazę wzbogaca się o sos muszelinowy, czyli majonez o delikatniejszej, bardziej puszystej konsystencji, do którego zwykle dodaje się bitą śmietanę lub ubite białko. Przede wszystkim wyróżnia je jednak sposób podania: posypuje się je startym lub pokruszonym ugotowanym żółtkiem. Żółty proszek przypomina kwiat mimozy i stąd pochodzi nazwa.
To eleganckie kuzynki jajek faszerowanych. Mniej w stylu „otworzyłem puszkę tuńczyka”, a bardziej „przygotowałem zimną przystawkę”. Różnica nie zawsze tkwi w składnikach, lecz w zamyśle: jajka mimosa mają być eleganckie, lekkie i rozpoznawalne. Można je przygotować z majonezem, delikatnym sosem muszelinowym, musztardą, ziołami, bonito, anchois lub piklami, ale bez tej żółtej posypki tracą część swojej tożsamości.
Podstawowy przepis na jajka mimosa:
Ugotuj 6 jajek, ostudź je i przekrój na pół. Odłóż jedno żółtko. Pozostałe wymieszaj z 3 łyżkami majonezu, łyżeczką łagodnej musztardy, solą i pieprzem. Napełnij białka farszem i zetrzyj na wierzch odłożone żółtko. Jeśli chcesz dodać potrawie świeżości, posyp ją szczypiorkiem.
Deviled eggs: jajko, które stało się pikantne
Deviled eggs należą do tradycji anglosaskiej i dziś są silnie kojarzone ze Stanami Zjednoczonymi, zwłaszcza jako przekąska podawana podczas świąt, rodzinnych posiłków i spotkań. Słowo deviled wywodzi się z brytyjskiego zwyczaju kulinarnego: określania mianem „diabelskich” potraw mocno przyprawionych, pikantnych lub ostrych. W tym przypadku żółtko łączy się nie tylko z majonezem; zwykle dodaje się do niego musztardę, ocet, pieprz, paprykę, pieprz cayenne, ostry sos lub pikle.
Mówiąc prościej: jeśli jajka mimosa stawiają na delikatność, deviled eggs mają wyrazisty charakter. Nie muszą palić w ustach, ale powinny mieć w sobie tę wyrazistą nutę, która uzasadnia ich nazwę. Dlatego tak dobrze sprawdzają się jako przekąska na przyjęciach: są małe, kremowe i nieco „bezczelne”.
Podstawowy przepis na deviled eggs:
Ugotuj 6 jajek, ostudź je, obierz i przekrój na pół. Wymieszaj żółtka z 3 łyżkami majonezu, 1 łyżeczką musztardy Dijon, 1 łyżeczką octu, kilkoma kroplami ostrego sosu, solą i pieprzem. Napełnij białka farszem i udekoruj papryką w proszku, szczypiorkiem lub posiekanym korniszonem.
Co było pierwsze?
Ta technika jest znacznie starsza niż współczesne nazwy. Już w Rzymie podawano jajka doprawione przyprawami jako część rozpoczęcia posiłku, a w średniowiecznych książkach kucharskich pojawiają się przepisy na gotowane jajka faszerowane żółtkami wymieszanymi z ziołami, przyprawami lub sosami.
W średniowiecznych zbiorach przepisów można znaleźć także potrawy znacznie bliższe współczesnej koncepcji jajek faszerowanych. XIII-wieczny przepis z Andaluzji opisuje ugotowane jajka, które przekrawa się, wydrąża, a następnie ponownie nadziewa żółtkiem wymieszanym z kolendrą, przyprawami, sokiem z cebuli, murri (fermentowanym, słonym sosem charakterystycznym dla średniowiecznej kuchni arabskiej), olejem i solą. Nie były to jajka mimosa ani deviled eggs, ale sama idea była już obecna.
Nie należy jednak naginać historii. Nie były to „jajka mimosa” ani „deviled eggs” w dzisiejszym rozumieniu. Były ich poprzednikami. Majonez, musztarda produkowana na skalę przemysłową, mielona papryka, rękaw cukierniczy i półmiski z przekąskami pojawiły się znacznie później.
Czy to znaczy, że to jedno i to samo?
Nie do końca. Główna różnica jest taka: jajka faszerowane to kategoria ogólna; jajka mimosa to francuska odmiana posypywana startym, ugotowanym żółtkiem; natomiast deviled eggs to jajka faszerowane wywodzące się z tradycji anglosaskiej, zwykle mocniej przyprawione, kwaśniejsze lub ostrzejsze.
Nie są to jednak zupełnie odrębne potrawy. Wszystkie opierają się na tym samym genialnym pomyśle: przemienieniu ugotowanego jajka, które samo w sobie może być czymś prostym, w kremową, niedrogą i odświętną przekąskę.
Być może właśnie dlatego tak dobrze się rozpowszechniły. Zmieniają nazwę, sos i akcent, ale od wieków pomagają rozwiązać ten sam problem: co podać, gdy mamy ochotę na coś prostego, efektownego i takiego, co znika z talerza po dwa na raz.
Patricia González
Komentarze