Ile białka musi zawierać produkt spożywczy, by można go było uznać za bogaty w białko?

W dzisiejszych czasach niemal wszystko wydaje się zawierać białko. Herbatniki, jogurty, płatki śniadaniowe, lody, chleb… Można odnieść wrażenie, że jeśli produkt nie ma na opakowaniu znaczka z napisem „białkowy”, to nie jest modny. Ale to (pozornie niewinne) słowo nie zawsze oznacza to, co się wydaje. Ile białka naprawdę musi zawierać produkt, aby można go było uznać za „bogaty w białko”? Kto to reguluje? I czy zawsze jest to dobry znak?

Prawda jest taka, że nie decyduje o tym ani popularny influencer, ani reklamodawca, ani nawet marka. Decyduje o tym prawo.

W Europie oświadczenia żywieniowe umieszczane na opakowaniach, takie jak „wysoka zawartość białka”, „niska zawartość cukru” czy „źródło błonnika”, są regulowane rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006. Rozporządzenie to określa obiektywne kryteria, które musi spełniać żywność, aby można było umieścić na jej etykiecie określone oświadczenia.

Dzięki tym ramom prawnym stosowanie określeń takich jak „wysoka zawartość białka” lub „źródło białka” nie zależy od kreatywności działu marketingu, lecz od wymagań technicznych, których spełnienie można zweryfikować.

Zgodnie z tym rozporządzeniem produkt spożywczy można określić jako „źródło białka”, jeśli co najmniej 12% całkowitej wartości energetycznej produktu pochodzi z białka.

Aby produkt można było uznać za „bogaty w białko”, udział energii pochodzącej z białka musi wynosić co najmniej 20%.

Ważne, by pamiętać, że nie chodzi po prostu o liczbę gramów białka w 100 gramach produktu, lecz o udział energii pochodzącej z białka w całkowitej wartości energetycznej produktu.

Przykład, który pomoże to lepiej zrozumieć

Wyobraź sobie jogurt o następujących właściwościach:

• Dostarcza 100 kcal na porcję
• Zawiera 10 g białka
• 4 kcal na gram białka → 10 g = 40 kcal

40% całkowitej energii produktu pochodzi z białka. Oznacza to, że zdecydowanie spełnia on kryterium „wysokiej zawartości białka”.

Gdyby jednak ten sam jogurt zawierał tylko 3 g białka (12 kcal), nadal byłby produktem zawierającym białko, ale nie można by go oznaczyć jako „bogaty w białko”. Spełniałby jedynie minimalny próg wymagany, by uznać go za „źródło białka”.

Często można spotkać produkty ultraprzetworzone, które chwalą się wysoką zawartością białka, choć w rzeczywistości ich ogólny profil odżywczy nie jest szczególnie korzystny. To ciastka z tłuszczami niskiej jakości, batony z dodatkiem cukru czy przekąski zawierające więcej dodatków niż prawdziwych składników. Zjawisko to znane jest jako efekt halo: pozytywna cecha (w tym przypadku wysoka zawartość białka) sprawia, że konsument postrzega cały produkt jako zdrowy, nawet jeśli tak nie jest.

Jeden składnik odżywczy nie sprawia, że produkt jest dobrym wyborem. Wartości produktu nie określa pojedyncza cecha, lecz jego całościowy skład: jakie zawiera składniki, jak został przetworzony, jakich innych składników odżywczych dostarcza i czy nie zaburza ich równowagi.

Białko jest niezbędne: uczestniczy w budowie tkanek, enzymów i hormonów, wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego oraz pomaga utrzymać masę mięśniową. Nie oznacza to jednak, że im więcej gramów białka spożywamy, tym lepiej. Istnieje zalecana dzienna ilość: szacuje się, że wynosi ona co najmniej 0,8 grama białka na kilogram masy ciała dziennie. Wartość ta różni się w zależności od wieku, aktywności fizycznej i stanu zdrowia.

Co więcej, nie każde białko ma taką samą wartość odżywczą. Niektóre źródła mają lepszy profil aminokwasów niezbędnych i są lepiej przyswajalne. Na przykład białko jaja lub mleka jest pełnowartościowsze niż białko pochodzące z wielu źródeł roślinnych czy białka dodawane do produktów ultraprzetworzonych. Ta różnica, określana jako wartość biologiczna, wpływa na to, w jakim stopniu organizm wykorzystuje białko.

Dlatego ważne są zarówno ilość, jak i jakość białka oraz kontekst żywieniowy, w jakim jest spożywane.

Wiele produktów, które tradycyjnie stanowią część zbilansowanej diety (takich jak jaja, rośliny strączkowe, orzechy, ryby czy sery), to doskonałe źródła białka, choć nie mają na opakowaniu rzucającego się w oczy oznaczenia.

W większości przypadków nie trzeba ich reklamować jako „białkowych”, bo i tak są bogate w białko. Wiedza o tych produktach i ich wartości odżywczej pomaga spożywać białko wysokiej jakości bez polegania na chwytach marketingowych.

Następnym razem, gdy opakowanie będzie krzyczeć z półki „BIAŁKO!”, spojrzysz na produkt szerzej niż tylko przez pryzmat tego słowa. Wiesz już, że nie każdy produkt „bogaty w białko” należy z góry uznać za zdrowy i że warto uważnie czytać etykiety. Nie daj się zwieść chwytom marketingowym: obecność pożądanego składnika odżywczego (takiego jak białko) nie sprawia, że produkt jest zdrowy, jeśli pozostałe składniki są kiepskiej jakości lub jego profil odżywczy nie jest zrównoważony.