Sól drobnoziarnista, sól „fleur de sel”, sól różowa czy sól jodowana: jak wybrać odpowiednią sól do gotowania w domu?

Zanim zaczniemy porównywać rodzaje soli, należy zadać sobie jedno proste pytanie: do czego ma służyć?

Sól, którą dodajemy do dużego garnka z wodą do gotowania makaronu, nie musi być wysokiej jakości. Rozpuści się całkowicie, nie nadając potrawie żadnej szczególnej konsystencji. W tym przypadku w zupełności wystarczy sól drobnoziarnista lub zwykła sól gruboziarnista.

Z drugiej strony, gdy w ostatniej chwili dodajemy kilka ziarenek soli na plasterek pomidora, jajko, grillowaną rybę lub focaccię, konsystencja ma większe znaczenie. Właśnie wtedy interesująca staje się sól morska typu „fleur de sel ”: jej kryształki delikatnie się rozpuszczają, są lekko chrupiące i zapewniają bardziej subtelne doznania w ustach.

Warto więc nie szukać „najlepszej soli” w sensie absolutnym, ale wybierać sól dostosowaną do konkretnego zastosowania: do rozpuszczania, gotowania, wykańczania potraw, nadania chrupkości lub precyzyjnego doprawiania.

Sól drobnoziarnista to ta, której najczęściej używamy na co dzień. Łatwo się ją dozuje, dobrze miesza się z ciastem, sosem, dressingiem lub farszem, a także szybko się rozpuszcza.

Jej zaleta jest jednocześnie pułapką: ponieważ ma bardzo jednolitą konsystencję i jest bardzo drobna, można ją szybko dodać, nie zdając sobie z tego sprawy. Szczypta wydaje się niewielka, ale kilka szczypt w ciągu dnia w końcu się sumuje.

Pozostaje bardzo przydatna w potrawach, w których sól musi się równomiernie rozprowadzić: w quiche, cieście chlebowym, omlecie, zupie, sosie, puree. Doskonale nadaje się również do wody do gotowania.

Najważniejsze jest jednak wyczucie. W przypadku drobnej soli lepiej zacząć od niewielkiej ilości, spróbować, a następnie doprawić. A przy stole zasada pozostaje ta sama: spróbuj, zanim dodasz więcej soli.

Gruboziarnista sól jest często używana do solenia wody, w której gotuje się makaron, ziemniaki, warzywa lub owoce morza. Ponieważ rozpuszcza się w wodzie, jej konsystencja nie pozostaje w gotowym daniu, chyba że używa się jej do przygotowania skorupki solnej lub jako bardzo punktowego wykończenia.

Jest również przydatna w niektórych przepisach: do pieczenia w skorupie solnej, odsączania bardzo soczystych warzyw, przygotowywania marynat lub solanek zgodnie z przepisami. Jednak do bezpośredniego doprawiania sałatek lub zimnych sosów może być mniej odpowiednia, jeśli nie rozpuści się całkowicie.

Również w tym przypadku cena niekoniecznie musi być głównym kryterium. Do garnka z wodą nie ma sensu używać bardzo delikatnej soli: rozpuści się, a jej konsystencja zniknie. Bardziej subtelne sole zachowaj na chwile, kiedy naprawdę będziesz je wyczuwać.

Sól kwiatowa jest często ceniona za swoją konsystencję. Jej kryształki są lżejsze, bardziej nieregularne i zapewniają bardzo przyjemną chrupkość, gdy dodaje się je w ostatniej chwili.

Idealnie pasuje do prostych potraw: dojrzałych pomidorów, rzodkiewek z masłem, jajek na miękko, grillowanych warzyw, ryb, karmelu, czekolady. Sprawia wrażenie bardziej „wyrafinowanego” dodatku, ponieważ dodaje się ją na sam koniec, dzięki czemu jest natychmiast wyczuwalna na podniebieniu.

Należy jednak uważać na powszechny mit: fakt, że sól kwiatowa jest droższa lub wytwarzana rzemieślniczo, nie oznacza, że można solić więcej. To wciąż sól. Jej zalety mają przede wszystkim charakter kulinarny: konsystencja, przyjemność, wykończenie, kontrast.

Jak najlepiej ją wykorzystać? Dodawać mniej, ale w odpowiednim momencie. Kilka kryształków dodanych w ostatniej chwili może nadać potrawie więcej wyrazistości niż duża ilość soli dodana zbyt wcześnie.

Różowa sól przyciąga wzrok. Jej kolor sprawia wrażenie, że jest to produkt bardziej naturalny, bardziej mineralny, a czasem nawet zdrowszy. Trzeba jednak spojrzeć na to z prostą perspektywą: nawet jeśli zawiera śladowe ilości minerałów, w przeważającej większości składa się z chlorku sodu, tak jak inne rodzaje soli.

Te śladowe ilości minerałów nie sprawiają, że różowa sól staje się zdrowym produktem spożywczym. Aby zaspokoić zapotrzebowanie na minerały, lepiej polegać na zróżnicowanej diecie: warzywach, owocach, roślinach strączkowych, pełnoziarnistych produktach zbożowych, orzechach, produktach mlecznych lub odpowiednich alternatywach, dostosowanych do indywidualnych nawyków.

Różową sól można zatem wybierać ze względu na jej wygląd, smak lub sposób podania na stole. Nie należy jej jednak traktować jako sposobu na „lepsze solenie” ani na spożywanie większej ilości soli bez konsekwencji.

Krótko mówiąc: może być przyjemna, ale nie stanowi pretekstu do bardziej obfitego solenia potraw.

Kiedy mowa o soli w codziennym życiu, na jeden szczegół naprawdę warto zwrócić uwagę: napis „sól jodowana” na etykiecie.

Krajowy Program Żywienia i Zdrowia zaleca, aby dorośli nie przekraczali dziennego spożycia soli wynoszącego 5 g oraz aby wybierali sól jodowaną, o ile jest to zaznaczone na opakowaniu. Jod przyczynia się w szczególności do prawidłowego funkcjonowania tarczycy.

Nie oznacza to jednak, że należy dodawać więcej soli tylko dlatego, że jest ona jodowana. Oznacza to po prostu, że jeśli używasz soli w domu, wybór soli jodowanej może być przydatną wskazówką w codziennym stosowaniu.

W praktyce można używać zwykłej soli jodowanej do codziennego gotowania, a sól morską lub sól o bardziej wyrazistym smaku zarezerwować do wykończenia potraw. Jest to często najbardziej logiczny kompromis: praktyczny, rozsądny i łatwy do zastosowania.

Kiedy myślimy o soli, często wyobrażamy sobie solniczkę. Jednak znaczna część spożywanej soli pochodzi już z samych produktów spożywczych: chleba, serów, wędlin, dań gotowych, krakersów, zup, sosów, bulionów, pizz, kanapek czy przekąsek.

To właśnie nazywamy „ukrytą solą”. I to właśnie ona często powoduje wzrost dziennego spożycia soli, nawet jeśli wydaje nam się, że przy stole dodajemy jej niewiele.

Dobrym nawykiem jest więc nie tylko zmiana rodzaju soli, ale także przyjrzenie się całemu posiłkowi. Jeśli podajesz już wędliny, ser, oliwki, chleb i gotowy sos, danie może być już wystarczająco słone, zanim dodasz do niego szczyptę soli.

Aby zmniejszyć ilość soli bez utraty smaku, warto sięgnąć po świeże zioła, przyprawy, cytrynę, ocet, czosnek, cebulę, pieprz, wędzoną paprykę, kmin rzymski lub inne dodatki aromatyzujące. Nadają one potrawie głębi smaku bez dodawania sodu.

Mówiąc prościej, wystarczy mieć trzy słoiki zamiast dziesięciu.

Drobna sól jodowana do codziennego gotowania: sosy, makarony, ciasto na quiche, zupy, omlety, puree, sosy sałatkowe. Szybko się rozpuszcza i łatwo ją odmierzyć.

Gruboziarnista sól do wody do gotowania, potraw pieczonych w skorupce oraz niektórych przygotowań wymagających odsączenia lub osolenia dużej ilości wody.

Kwiat soli lub sól do wykończenia gotowych potraw: grillowanych warzyw, sałatek z pomidorów, jajek, ryb, kanapek, deserów czekoladowych lub karmelowych. W tym przypadku sól służy niemal jako ostateczna przyprawa, którą należy stosować w niewielkich ilościach.

Różowa sól może znaleźć zastosowanie, jeśli podoba ci się jej kolor lub wygląd, ale nie jest niezbędna. Jeśli ją masz, używaj jej jako soli stołowej lub do doprawiania potraw, nie traktując jej jako bardziej korzystnej dla zdrowia.

Prawdziwa zmiana niekoniecznie polega na wyeliminowaniu wszystkich soli. Chodzi raczej o to, by lepiej je wykorzystywać.

Dodawaj sól stopniowo. Spróbuj, zanim dodasz kolejną porcję. Unikaj automatycznego solenia wody, sosu, a następnie potrawy na talerzu bez sprawdzenia smaku. A gdy potrawie brakuje wyrazistości, najpierw zadaj sobie pytanie, czy naprawdę brakuje jej soli… czy raczej kwasowości, ziół, tłuszczu, chrupkości lub przypraw.

Sałatka z pomidorów może wydawać się mdła, jeśli brakuje w niej bazylii, oliwy z oliwek lub octu. Grillowane warzywa mogą zyskać na smaku dzięki cytrynie, czosnkowi lub przyprawionemu jogurtowi. Rybę można wzbogacić ziołami i odrobiną soku z cytryny przed dodaniem soli.

Podsumowując: sól drobnoziarnista, gruboziarnista, fleur de sel czy różowa sól nie pełnią dokładnie tej samej roli w kuchni. Jednak żadna z nich nie pozwala na dodawanie większej ilości soli w przekonaniu, że jest to korzystniejsze dla zdrowia. Najważniejsze jest, aby wybrać odpowiednią sól do danego zastosowania, przeczytać etykietę, szukając soli jodowanej, oraz używać jej z umiarem.