Po antybiotykoterapii: co jeść, aby pomóc jelitom wrócić do zdrowia?

Antybiotyki nie tylko zwalczają szkodliwe bakterie, ale także wpływają na te pożyteczne. Przypomina to pożar lasu, po którym oportunistyczne gatunki szybko się rozwijają w następstwie zniszczenia roślinności; w jelitach po zakończeniu leczenia dominują szybko namnażające się drobnoustroje, co zmniejsza różnorodność i funkcjonalność ekosystemu.

Na szczęście rodzime bakterie nie zostają całkowicie wyeliminowane. Niektóre odporne kolonie przetrwają w obszarach, do których lek dociera w mniejszym stopniu, i wraz z bakteriami dostarczanymi przez dietę i środowisko pomagają ponownie zasiedlić jelita. Odzyskanie pełnej różnorodności może jednak zająć tygodnie, a nawet miesiące, w zależności od takich czynników, jak wiek, styl życia i częstotliwość stosowania antybiotyków (Dethlefsen i Relman, 2011).

1. KLUCZOWA ROLA BŁONNIKA

Pożyteczne bakterie w jelitach często wykorzystują błonnik jako źródło energii. Ostatnie badania wykazały, że dieta bogata w błonnik sprzyja różnorodności i rozwojowi tych bakterii (Desai i in., 2016; Makki i in., 2018).

Włącz do diety produkty bogate w błonnik, takie jak:

• Warzywa: szparagi, karczochy, cebula, pory, czosnek, brokuły, szpinak
• Owoce: banany, jabłka, gruszki, owoce jagodowe
• Rośliny strączkowe: soczewica, ciecierzyca, fasola
• Produkty pełnoziarniste: płatki owsiane, ryż brązowy, komosa ryżowa
• Orzechy i nasiona: migdały, nasiona chia, siemię lniane

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca dorosłym stosującym zdrową dietę spożywanie co najmniej 25 gramów błonnika dziennie, a większe spożycie, wynoszące od 25 do 30 gramów dziennie, może przynieść dodatkowe korzyści zdrowotne.

2. ŻYWNOŚĆ FERMENTOWANA (NATURALNE PROBIOTYKI)

Żywność fermentowana zawiera społeczności bakterii i drożdży, które mogą pomóc uzupełnić korzystne gatunki drobnoustrojów w jelitach. Chociaż dowody są nadal ograniczone, produkty te mogą uzupełniać dietę w okresie rekonwalescencji. Należą do nich między innymi kimchi, kefir i jogurt.

Włącz do diety produkty fermentowane, takie jak:

• Naturalny jogurt bez cukru
• Kefir
• Kapusta kiszona, kimchi i ogórki kiszone fermentowane w naturalny sposób
• Miso i tempeh
• Kombucha

3. ŻYWNOŚĆ ZAWIERAJĄCA SKŁADNIKI BIOAKTYWNE

Żywność zawierająca składniki bioaktywne to produkty, które poza wartością odżywczą mają korzystny wpływ na zdrowie.

Włącz do diety produkty przeciwzapalne i bogate w polifenole, takie jak:

• Zielona i czarna herbata
• Czyste kakao (>85% kakao)
• Oliwa z oliwek extra virgin
• Owoce jagodowe, winogrona i owoce cytrusowe
• Przyprawy, takie jak kurkuma i imbir

4. DYSKUSJA NA TEMAT STOSOWANIA PROBIOTYKÓW

Ponad dekadę temu uważano, że suplementy zawierające probiotyki mogą pomóc złagodzić skutki uboczne antybiotyków, takie jak biegunka i skurcze. Jednak nowsze badania podają tę strategię w wątpliwość. Obecne badania sugerują, że podawanie probiotyków może nie sprzyjać odbudowie mikrobiomu, a w niektórych przypadkach może ją nawet opóźniać. Według jednej z hipotez wprowadzone nieliczne gatunki bakterii mogą konkurować z rodzimymi bakteriami o przestrzeń i składniki odżywcze, a nawet wytwarzać substancje hamujące ich wzrost (Suez i in., 2018).

Probiotyki prawdopodobnie nie szkodzą, ale nie gwarantują też pełnego powrotu mikrobiomu do stanu sprzed leczenia.

* Jak zawsze, przed wprowadzeniem znaczących zmian w diecie lub rozpoczęciem przyjmowania suplementów należy skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia, który udzieli indywidualnej porady.