7 codziennych przedmiotów kuchennych, które mogą uwalniać mikroplastik do żywności (i czym je zastąpić)

Każde cięcie nożem na plastikowej desce powoduje tarcie. W badaniach zmierzono ilość cząstek plastiku uwalnianych podczas krojenia, choć zależy ona od rodzaju deski, noża i techniki.

Co robić: wymień deski z głębokimi nacięciami i rozważ używanie dobrze utrzymanej drewnianej deski do odpowiednich zastosowań. Dokładnie ją umyj i wysusz. Zawsze unikaj krzyżowego zanieczyszczenia surowego mięsa i żywności gotowej do spożycia. Żaden materiał nie zwalnia z obowiązku przestrzegania zasad higieny.

Ciepło, zużycie oraz skład żywności mogą wpływać na uwalnianie cząstek z niektórych plastikowych pojemników. W badaniach laboratoryjnych wykryto mikro- i nanoplastik po podgrzaniu w kuchence mikrofalowej w określonych warunkach; wyników tych nie można uogólniać na wszystkie pojemniki przeznaczone do używania w kuchence mikrofalowej.

Co robić: jeśli to możliwe, przed podgrzaniem przełóż resztki potraw do szklanego lub ceramicznego naczynia przeznaczonego do używania w kuchence mikrofalowej. Nie podgrzewaj jedzenia w pojemnikach na wynos, chyba że na opakowaniu wyraźnie zaznaczono, że nadają się do tego celu. Wyrzuć pęknięte, odkształcone lub mocno porysowane pojemniki.

Niektóre naczynia kuchenne z powłoką nieprzywierającą są pokryte polimerem, takim jak PTFE. W badaniach analizowano cząstki uwalniane z uszkodzonych powłok oraz podczas symulowanego gotowania. Jednak fragmentów powłoki PTFE i szerszej kwestii narażenia na PFAS nie należy traktować jako tego samego.

Co robić: przestrzegaj zaleceń producenta dotyczących temperatury, nie używaj metalowych przyborów kuchennych, jeśli producent tego zabrania, i wymień patelnię, gdy jej powłoka wyraźnie się łuszczy lub jest poważnie uszkodzona. Do niektórych potraw można używać naczyń ze stali nierdzewnej lub żeliwa.

Przybory kuchenne ocierają się o gorące patelnie, jedzenie i inne powierzchnie. Eksperymenty z plastikowymi przyborami kuchennymi sugerują, że cząstki mogą przedostawać się do żywności już podczas jej przygotowywania, choć ich ilość zależy od materiału i warunków.

Co robić: nie używaj przyborów stopionych, chropowatych ani wyraźnie zużytych. Rozważ przybory z drewna przeznaczonego do kontaktu z żywnością, ze stali nierdzewnej — jeśli nadają się do danej patelni — lub sprzęt odporny na wysoką temperaturę i zaprojektowany do konkretnego zastosowania.

Nie każda torebka herbaciana jest wykonana wyłącznie z papieru. Niektóre torebki z siateczki lub zgrzewane termicznie zawierają tworzywa sztuczne, a w badaniach wykazano uwalnianie cząstek podczas parzenia.

Naukowcy nie są jednak zgodni co do niektórych podawanych wyników dotyczących liczby cząstek, a metody ich liczenia wciąż wymagają udoskonalenia.

Co robić: wybieraj herbatę liściastą i zaparzaj ją w zaparzaczu ze stali nierdzewnej albo sprawdź, z czego wykonane są torebki herbaciane. Nie musisz rezygnować z herbaty.

Naukowcy badali również skutki wielokrotnego kontaktu z bardzo gorącą wodą. Podawana ilość cząstek znacznie różni się w zależności od materiału, jakości wody, wieku urządzenia i metody badawczej, dlatego na podstawie jednego badania nie należy uznawać wszystkich plastikowych czajników za niebezpieczne.

Co robić: jeśli i tak wymieniasz czajnik, rozważ model ze stali nierdzewnej lub szkła, w którym woda ma jak najmniejszy kontakt z plastikiem. Utrzymuj urządzenie w czystości i postępuj zgodnie z instrukcją obsługi.

Kubek, który wygląda na papierowy, może mieć cienką warstwę plastiku od wewnątrz, a pojemniki na wynos mogą być wykonane z różnych tworzyw sztucznych. W badaniach analizowano uwalnianie cząstek z niektórych kubków z powłoką i opakowań na żywność, zwłaszcza pod wpływem ciepła i poruszania.

Co robić: jeśli to możliwe, używaj czystego kubka wielorazowego, który nadaje się do gorących napojów. Przed podgrzaniem przełóż gorące danie na wynos na talerz. Postępuj zgodnie z instrukcją na opakowaniu, zamiast zakładać, że każdy pojemnik można włożyć do piekarnika lub kuchenki mikrofalowej.

Mikroplastik to drobne cząstki tworzyw sztucznych; nanoplastik jest jeszcze mniejszy. Wykryto je w środowisku i żywności, jednak metody ich liczenia i identyfikacji nie są jeszcze w pełni ujednolicone.

Co najważniejsze, wykrycie cząstek nie jest równoznaczne z udowodnieniem, że wywołują chorobę. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) stwierdza, że obecne dowody nie wskazują, by ilości wykrywane w żywności stanowiły zagrożenie dla zdrowia ludzi. Europejscy naukowcy również zwracają uwagę na poważne luki w pomiarach narażenia i ocenie jego skutków zdrowotnych.

Istnieją uzasadnione powody, by rozwijać badania i ograniczać zanieczyszczenia, którym można zapobiec, nie zamieniając przy tym zwykłego posiłku w powód do paniki.

Zacznij od uszkodzonych przedmiotów: zwróć uwagę na odpryskujące powłoki, odkształcone pojemniki i plastikowe deski z głębokimi nacięciami.

Podgrzewaj w szkle lub ceramice: zwłaszcza jeśli pojemnik nie jest oznaczony jako przeznaczony do używania w kuchence mikrofalowej.

Wybieraj przybory przystosowane do wysokich temperatur: nie dopuszczaj do ich stopienia ani przegrzania.

Wypróbuj herbatę liściastą: wielorazowy metalowy zaparzacz to prosta alternatywa.

Dbaj przede wszystkim o bezpieczeństwo żywności: czyść powierzchnie, unikaj krzyżowego zanieczyszczenia i szybko wkładaj resztki do lodówki. Te sprawdzone praktyki są ważne niezależnie od obaw związanych z mikroplastikiem.

Czy wszystkie plastikowe przybory kuchenne są niebezpieczne?
Nie. Znaczenie mają materiał, stan i sposób użytkowania. Dotychczasowe badania nie pozwalają uznać wszystkich takich przyborów za niebezpieczne.

Czy oznaczenie „nadaje się do kuchenki mikrofalowej” oznacza, że produkt nie uwalnia mikroplastiku?
Nie. Oznacza, że produkt nadaje się do używania w określonych warunkach; nie gwarantuje, że nie uwolnią się żadne cząstki.

Czy drewno zawsze jest lepsze od plastiku na deskę do krojenia?
Nie pod każdym względem. Niezależnie od materiału ważne są właściwa konserwacja i czyszczenie oraz oddzielanie surowej żywności od produktów gotowych do spożycia.

Czy mikroplastik w żywności może wywoływać choroby?
Długoterminowy wpływ typowego narażenia na mikroplastik z dietą na zdrowie człowieka jest wciąż badany. Obecne dowody nie potwierdzają, że ilości wykrywane w żywności wywołują choroby.

Czy mam wyrzucić wszystkie plastikowe przedmioty?
Nie. W pierwszej kolejności zwróć uwagę na uszkodzone przedmioty i niewłaściwe podgrzewanie. Gdy coś się zużyje, rozważ praktyczny zamiennik.

Nie musisz mieć kuchni całkowicie wolnej od plastiku, by podejmować bardziej przemyślane decyzje. Zwracaj uwagę na zużyte powierzchnie, unikaj niepotrzebnego podgrzewania potraw w plastikowych naczyniach i wymieniaj zużyte przedmioty na trwałe alternatywy.

Badania nad uwalnianiem cząstek wciąż trwają, a skala zagrożenia dla zdrowia związanego z codziennym narażeniem przez żywność pozostaje niepewna. Kilka rozsądnych nawyków jest bardziej pomocnych niż alarmujące twierdzenia dotyczące każdego kęsa.